Thực phẩm chức năng là gì?

0
11
TPCN có cùng dạng bào chế giống thuốc

Lối sống sinh hoạt vội vã khiến con người ngày càng ít thời gian để chuẩn bị cho bữa ăn hàng ngày, các bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp, béo phì xuất hiện với tần suất ngày càng lớn, ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí. Do đó xu hướng sử dụng thực phẩm chức năng (TPCN) với mục đích bổ sung các vi chất dinh dưỡng, hỗ trợ điều trị và phòng bệnh của con người trên thế giới và tại Việt Nam ngày càng cao.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức cơ bản nhất để người tiêu dùng có thể lựa chọn được sản phẩm TPCN an toàn và phù hợp với bản thân.

Thực phẩm chức năng có cùng hình thức (dạng bào chế) với thuốc

Một số khái niệm cơ bản

Thực phẩm (Food): hoặc thức ăn là tất cả những sản phẩm, vật phẩm mà con người có thể ăn, uống được ở dạng nguyên liệu tươi sống hoặc đã qua chế biến; cùng các chất được sử dụng trong sản xuất chế biến thực phẩm. Mục đích của thực phẩm nhằm cung cấp năng lượng, dinh dưỡng cho quá trình tăng trưởng phát triển và duy trì sự sống của con người.

Chất dinh dưỡng (Nutrient): là những chất được dùng như một thành phần của thực phẩm nhằm:

  • Cung cấp năng lượng, hoặc
  • Cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển và duy trì sự sống, hoặc
  • Thiếu chất đó sẽ gây thay đổi đặc trưng về sinh lý.

Vi chất dinh dưỡng (Micro – Nutrient): bao gồm một lượng nhỏ các phân tử hoặc ion có trong thực phẩm hoặc trong cơ thể cần thiết để đảm bảo hoạt động của hệ sinh vật sống. Vi chất dinh dưỡng bao gồm: các nguyên tố vi lượng, vitamin, acid amin, acid béo và các hoạt chất sinh học.

Thực phẩm chức năng là gì?

Thực phẩm chức năng (Functional food) là sản phẩm thực phẩm

  • hỗ trợ các chức năng trong cơ thể;
  • có tác dụng hoặc không có tác dụng dinh dưỡng;
  • tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ và tác hại của bệnh tật.

Thực phẩm chức năng về cơ bản là giao thoa giữa thực phẩm và thuốc. Giống thực phẩm về bản chất nhưng khác về hình thức, giống thuốc về hình thức nhưng khác bản chất. Thực phẩm chức năng được sản xuất chế biến theo công thức, dưới các dạng bào chế khác nhau (viên nén, viên nang, cốm, siro, dung dịch…) với nguồn nguyên liệu tự nhiên.

Sử dụng thực phẩm chức năng thông thường sẽ có lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản. Một trong những dinh dưỡng quan trọng và cần thiết đối với cơ thể người là vi chất dinh dưỡng (micro nutrient), là những chất không thể thay thế được, cần thiết cho quá trình trao đổi chất, tăng trưởng và phát triển và duy trì các chức năng của cơ thể.

Các vi chất dinh dưỡng cơ thể không tự tổng hợp và dự trữ được mà phái tiếp nhận hàng ngày qua con đường ăn uống. Vì vậy trong cuộc sống hiện đại cơ thể người rất dễ bị thiếu hụt dinh dưỡng cần thiết do thời gian chuẩn bị cho bữa ăn giảm xuống, sử dụng đồ ăn nhanh thường xuyên. Do đó sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung là xu hướng và cũng là nhu cầu của con người hiện nay.

Ngoài tác dụng bổ sung vi chất dinh dưỡng và hỗ trợ các chức năng trong cơ thể, TPCN còn được sử dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh và phòng bệnh.

Phân loại thực phẩm chức năng (Functional Food)

Dựa vào mục đích sử dụng thực phẩm chức năng được chia thành các loại sau:

  1. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Dietary Supplement,Health Supplement, Food Supplement).
  2. Thực phẩm từ dược thảo (Botania/Herbal Dietary Supplement).
  3. Thực phẩm dùng cho mục đích sức khỏe đặc biệt (Foods for Specified Health Uses).
  4. Thực phẩm dùng cho mục đích y học đặc biệt (Foods for Specified Medical Purposes).
  5. Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt (Foods for Special Dietary Uses):
  • Thực phẩm dùng cho phụ nữ có thai (Foods for Pregnant Women)
  • Thực phẩm dùng cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ (Foods for Infants)
  • Thực phẩm dùng cho người già (Foods for the Elderly)

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement, Food Supplement, Dietary Supplement)

Thành phần nguyên liệu:

  • Vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic và chất có hoạt tính sinh học khác;
  • Hoạt chất sinh học có nguồn gốc tự nhiên từ động vật, chất khoáng và nguồn gốc thực vật ở các dạng như chiết xuất, phân lập, cô đặc và chuyển hóa.

Đối tượng sử dụng: Bổ sung vitamin. muối khoáng cùng với chế độ ăn bình thường hàng ngày.

Thực phẩm dùng cho mục đích y tế đặc biệt (Food for Special Medical Purposes, Medical Food)

Thành phần: Chứa các chất có ảnh hưởng tới cấu trúc sinh lý và chức năng sinh học cơ thể con người.

Đối tượng sử dụng: Là loại thực phẩm có thể ăn bằng đường miệng hoặc bằng ống xông, được chỉ định để điều chỉnh chế độ ăn của người bệnh và chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế.

Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt (Food for Special Dietary Uses)

Thành phần:

  • Là những thực phẩm được chế biến hoặc được phối trộn theo công thức đặc biệt nhằm đáp ứng các yêu cầu về chế độ ăn đặc thù.
  • Thành phần khác cơ bản so với thành phần của thực phẩm thông thường tự nhiên.

Đối tượng sử dụng: dùng cho người ăn kiêng, người già và các đối tượng đặc biệt khác (phụ nữ có thai, trẻ em).

Nhận biết sản phẩm thực phẩm chức năng

Với xu hướng sử dụng TPCN ngày càng cao, trên thị trường hiện tồn tại rất nhiều sản phẩm được công bố là Thực phẩm chức năng, song nhiều người dân lại lầm tưởng là sản phẩm có thể sử dụng để điều trị bệnh.

Để phân biệt được TPCN với các sản phẩm thuốc, thực phẩm thông thường khác người tiêu dùng hãy lưu ý những điểm sau:

  • Trên mặt chính bao bì các sản phẩm đã được công bố thực phẩm chức năng đều có các cụm từ thể hiện tên nhóm thực phẩm: “Thực phẩm bố sung”, “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”, “Thực phẩm dinh dưỡng y học”, “Sản phẩm dinh dưỡng (cho đối tượng cụ thể)”, “Thực phẩm chức năng”.
  • Có cụm từ “Chú ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” trên bao bì sản phẩm, ngay sau phần ghi công dụng của sản phẩm hoặc cùng chỗ với các khuyến cáo khác nếu có.
  • Các sản phẩm đã được xác nhận công bố thực phẩm chức năng tại cơ quan quản lý đều được cấp một Số đăng ký (SĐK) duy nhất. SĐK được ghi trên bao bì sản phẩm, có những dạng sau:

xxx/yyyy/YT-XX

xxx/yyyy/YT-CNTC

xxx/yyyy/ATTP-XNCB hoặc xxx/ATTP-XNCB

Trong đó: xxx là số thứ tự được cấp, yyyy là năm cấp SĐK.

Đối với SĐK do Cục An toàn thực phẩm cấp sẽ có phần YT-CNTC hoặc ATTP-XNCB. Với SĐK do Sở Y tết các tỉnh cấp có phần YT-XX.

Người tiêu dùng có thể tra cứu số đăng ký của sản phẩm tại trang chủ của Cục An toàn thực phẩm.

Thực phẩm chức năng là gì?
Đánh giá bài viết

Gửi Bình Luận

avatar