Trong những năm gần đây, làn sóng nhà đầu tư Trung Quốc đến Việt Nam thành lập công ty ngày càng mạnh mẽ, từ các nhà máy sản xuất quy mô lớn đến công ty thương mại, logistics và dịch vụ. Tuy nhiên, thực tế tại các Sở Kế hoạch và Đầu tư cho thấy tỷ lệ hồ sơ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC – Investment Registration Certificate) của nhà đầu tư Trung Quốc bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung nhiều lần là rất cao. Nguyên nhân chủ yếu không phải do chính sách hạn chế mà xuất phát từ chính những sai sót trong khâu chuẩn bị hồ sơ, từ tài liệu pháp lý, chứng minh tài chính, lựa chọn ngành nghề cho đến địa điểm thực hiện và tiến độ góp vốn. Hãy cùng Việt Tín tìm hiểu vấn đề này nhé!
I. Chuẩn bị hồ sơ pháp lý không đầy đủ hoặc không hợp lệ.
Đây là lỗi chiếm tỷ lệ cao nhất dẫn đến hồ sơ bị trả lại ngay lập tức. Cụ thể, nhiều nhà đầu tư chỉ nộp bản scan hộ chiếu đã hết hạn hoặc ảnh chụp mờ, không có bản sao công chứng và hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định của Nghị định 111/2011/NĐ-CP. Đối với nhà đầu tư là pháp nhân, giấy phép kinh doanh, điều lệ công ty hoặc quyết định thành lập của công ty mẹ thường chưa được hợp pháp hóa lãnh sự tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Trung Quốc hoặc Bộ Ngoại giao Việt Nam, dẫn đến tài liệu không có giá trị pháp lý tại Việt Nam. Một lỗi khác rất hay gặp là bản dịch tiếng Việt do công ty dịch vụ tại Trung Quốc thực hiện, dịch sai thuật ngữ pháp lý, thiếu chữ ký và con dấu của dịch vụ viên công chứng, khiến cơ quan đăng ký đầu tư không chấp nhận. Chỉ cần một tài liệu duy nhất trong bộ hồ sơ không đáp ứng yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự là toàn bộ hồ sơ sẽ bị từ chối.
II. Chứng minh năng lực tài chính không rõ ràng.
Cơ quan đăng ký đầu tư luôn kiểm tra rất kỹ khả năng tài chính thực tế của nhà đầu tư để đảm bảo dự án có thể triển khai đúng cam kết. Nhiều trường hợp bị từ chối vì sao kê tài khoản ngân hàng chỉ thể hiện số dư rất thấp, không đủ hoặc không tương xứng với tổng vốn đầu tư hàng triệu USD đã đăng ký. Giấy xác nhận số dư tài khoản bằng tiếng Trung thường không kèm bản dịch công chứng hoặc dịch sai định dạng ngày tháng, dẫn đến nghi ngờ tính xác thực. Với nhà đầu tư tổ chức, báo cáo tài chính kiểm toán của công ty mẹ phải là báo cáo năm gần nhất và được kiểm toán bởi Big4 hoặc các công ty kiểm toán uy tín, nhưng nhiều hồ sơ nộp báo cáo cũ hoặc không có ý kiến chấp nhận toàn phần của kiểm toán viên. Đặc biệt, nguồn gốc số tiền góp vốn lớn không được chứng minh rõ ràng (ví dụ: không có quyết định của Hội đồng quản trị về việc góp vốn ra nước ngoài) cũng là lý do phổ biến khiến hồ sơ bị đánh giá là “không đủ năng lực tài chính”.
III. Đăng ký ngành nghề kinh doanh thuộc diện hạn chế nhà đầu tư nước ngoài.
Nhiều nhà đầu tư Trung Quốc chưa nắm rõ Biểu cam kết WTO và Luật Đầu tư 2020, nên vô tư đăng ký các ngành nghề có điều kiện hoặc hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài như kinh doanh logistics, vận tải nội địa, thương mại điện tử phân phối, dịch vụ giáo dục, bất động sản kinh doanh, quảng cáo… Nếu không đáp ứng được điều kiện bổ sung (ví dụ: phải liên doanh với đối tác Việt Nam, chỉ được góp tối đa 49–50% vốn), hồ sơ sẽ bị từ chối ngay. Một lỗi khác là ngành nghề đăng ký trong hồ sơ IRC không thống nhất với nội dung dự án thực tế, khiến cơ quan thẩm định nghi ngờ mục đích đầu tư vòng vèo hoặc trá hình, dẫn đến từ chối vì thiếu tính minh bạch.
IV. Địa điểm thực hiện dự án không phù hợp.
Địa điểm thực hiện dự án là một trong những tiêu chí bắt buộc phải chứng minh ngay từ giai đoạn xin IRC. Nhiều nhà đầu tư chỉ ghi địa chỉ chung chung hoặc chọn địa điểm nằm trong khu vực quy hoạch treo, khu bảo tồn, khu quân sự mà không biết. Một sai lầm phổ biến khác là thuê văn phòng hạng B hoặc chung cư để đăng ký nhà xưởng sản xuất, hoặc thuê nhà xưởng nhưng lại đăng ký kinh doanh thương mại – dịch vụ thuần túy. Hồ sơ thường thiếu hợp đồng thuê dài hạn (tối thiểu 3–5 năm), giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bên cho thuê, bản vẽ mặt bằng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, khiến cơ quan đăng ký đầu tư không thể xác định tính khả thi và hợp pháp của địa điểm.
V. Mô tả mục tiêu dự án không rõ ràng, thiếu tính khả thi.
Phần thuyết minh dự án trong hồ sơ IRC thường được viết rất sơ sài, chỉ vài dòng chung chung kiểu “thành lập công ty để kinh doanh xuất nhập khẩu” mà không nêu rõ sản phẩm cụ thể, quy trình sản xuất, số lượng máy móc, công suất, thị trường đầu ra, số lao động dự kiến… Điều này khiến cơ quan thẩm định đánh giá dự án thiếu tính khả thi thực tế. Nhiều trường hợp đăng ký vốn điều lệ hàng chục triệu USD nhưng lại chỉ thuê văn phòng 100 m² và không có kế hoạch đầu tư máy móc rõ ràng, dẫn đến nghi ngờ dự án chỉ nhằm mục đích “dự phòng” hoặc chuyển tiền ra nước ngoài. Dự án cũng cần phù hợp với quy hoạch ngành và quy hoạch địa phương, nếu không sẽ bị từ chối thẳng thừng.
VI. Không hiểu rõ quy định về tỷ lệ góp vốn và tiến độ góp vốn.
Theo Luật Đầu tư 2020, tiến độ góp vốn đối với dự án thông thường không được vượt quá 12 tháng (trừ dự án lớn được Thủ tướng cho phép), nhưng nhiều nhà đầu tư Trung Quốc ghi tiến độ 36–60 tháng mà không có lý do chính đáng. Việc đăng ký tỷ lệ góp vốn sai (ví dụ: ngành nghề chỉ cho phép liên doanh nhưng lại đăng ký 100% vốn nước ngoài) hoặc không có cam kết rõ ràng về việc góp đủ vốn điều lệ trước khi đi vào hoạt động cũng là lý do phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại.
Việc xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho nhà đầu tư Trung Quốc hoàn toàn khả thi và thời gian xử lý chỉ từ 15–30 ngày nếu hồ sơ sạch ngay từ đầu. Tuy nhiên, những lỗi cơ bản như thiếu hợp pháp hóa lãnh sự, chứng minh tài chính yếu, chọn sai ngành nghề, địa điểm không phù hợp, thuyết minh dự án mơ hồ và tiến độ góp vốn không hợp lý chính là nguyên nhân khiến hàng trăm hồ sơ bị từ chối hoặc bổ sung kéo dài mỗi năm. Để tránh mất thời gian và chi phí không đáng có, nhà đầu tư nên hợp tác ngay từ đầu với các công ty luật hoặc tư vấn đầu tư uy tín, am hiểu cả pháp luật Việt Nam lẫn quy trình hành chính thực tế tại các sở. Một bộ hồ sơ IRC được chuẩn bị chuyên nghiệp không chỉ giúp dự án được chấp thuận nhanh chóng mà còn tạo nền tảng vững chắc để sau này xin ERC (Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp), con dấu, tài khoản vốn và giấy phép con một cách suôn sẻ.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ lại để được tư vấn cụ thể !
(Hotline: 0972 859 311)