Trong bối cảnh gian lận xuất xứ ngày càng tinh vi, việc kiểm tra thực tế tại nhà máy trước khi cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) trở thành “lá chắn” quan trọng để bảo vệ uy tín thương hiệu quốc gia và đảm bảo tính chính xác của ưu đãi thuế quan. Thông tư 39/2018/TT-BCT đã quy định rõ ràng các trường hợp, trình tự và nội dung kiểm tra, giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt và tránh bị từ chối C/O do nghi ngờ. Hãy cùng Việt Tín tìm hiểu vấn đề này nhé!
I. Khi nào cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tại cơ sở sản xuất?
Theo Điều 11 Thông tư 39/2018/TT-BCT, việc kiểm tra, xác minh xuất xứ tại nơi sản xuất được thực hiện trong ba trường hợp chính.
Thứ nhất, khi nước nhập khẩu đề nghị kiểm tra vì kết quả kiểm tra hồ sơ (theo Điều 8, 9, 10) chưa đủ thuyết phục hoặc có dấu hiệu gian lận. Ví dụ: Hải quan EU nghi ngờ lô hàng “Made in Vietnam” nhưng hồ sơ nguyên liệu không rõ ràng.
Thứ hai, cơ quan trong nước tự tiến hành kiểm tra để quản lý rủi ro và chống gian lận, bao gồm: trước khi cấp C/O; trước khi cấp phép tự chứng nhận xuất xứ hoặc mã số C/O; và thậm chí sau khi đã cấp C/O (để kiểm tra hậu mãi).
Thứ ba, khi cơ quan chức năng khác trong nước (như Hải quan, Quản lý thị trường) phát hiện dấu hiệu bất thường và đề nghị phối hợp kiểm tra.
Tóm lại, kiểm tra tại chỗ là công cụ bắt buộc khi có nghi ngờ, không chỉ để cấp C/O mà còn để bảo vệ chuỗi cung ứng toàn cầu.
II. Trình tự kiểm tra tại cơ sở sản xuất trước khi cấp C/O như thế nào?
Theo khoản 2 Điều 13 Thông tư 39/2018/TT-BCT, quy trình được thực hiện chặt chẽ theo bốn bước sau.
Bước 1: Cơ quan cấp C/O (thường là Phòng Quản lý XNK khu vực) ban hành quyết định thành lập tổ công tác, ghi rõ thành phần, nhiệm vụ, doanh nghiệp bị kiểm tra và thời gian thực hiện.
Bước 2: Thông báo trước cho doanh nghiệp bằng văn bản hoặc email, ít nhất 3 ngày làm việc trước khi kiểm tra (đối với trường hợp nghi ngờ trước khi cấp C/O). Thông báo nêu rõ nội dung cần chuẩn bị như hóa đơn, sổ sách, dây chuyền sản xuất. Lưu ý: thời gian kiểm tra tại chỗ không tính vào thời hạn xử lý hồ sơ C/O.
Bước 3: Tổ công tác xuống hiện trường đúng lịch, kiểm tra thực tế và lập biên bản ngay sau khi kết thúc. Biên bản phải có chữ ký của cả hai bên.
Bước 4: Chậm nhất 3 ngày làm việc sau kiểm tra, cơ quan cấp C/O thông báo kết quả bằng văn bản hoặc email. Nếu đạt, doanh nghiệp tiếp tục được cấp C/O; nếu không đạt, sẽ bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung.
Quy trình này đảm bảo minh bạch, có thời hạn rõ ràng và không làm chậm trễ hoạt động xuất khẩu nếu doanh nghiệp hợp tác tốt.
III. Nội dung kiểm tra tại cơ sở sản xuất gồm những gì?
Theo Điều 12 Thông tư 39/2018/TT-BCT, tổ công tác sẽ tập trung xác minh sáu nhóm thông tin chính.
Thứ nhất, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp: đang hoạt động, tạm ngừng, chuyển nhượng hay phá sản.
Thứ hai, sự tồn tại thực tế của nhà xưởng, văn phòng đúng như đăng ký hồ sơ thương nhân.
Thứ ba, lịch sử hoạt động: thị trường nhập nguyên liệu, xuất khẩu hàng hóa trước thời điểm kiểm tra.
Thứ tư, năng lực sản xuất thực tế: máy móc, kho bãi, số lượng công nhân, công suất dây chuyền.
Thứ năm, thông tin chi tiết về hàng hóa và nguyên liệu: nhà cung cấp, hóa đơn, chứng từ đầu vào.
Thứ sáu, hồ sơ lưu trữ: C/O đã cấp trước đây, chứng từ liên quan và khả năng giải trình khi bị chất vấn.
Tất cả nhằm trả lời câu hỏi cốt lõi: “Hàng hóa có thực sự được sản xuất tại Việt Nam với công đoạn chế biến đủ tiêu chuẩn không?”
Như vậy, kiểm tra xuất xứ tại cơ sở sản xuất là biện pháp cần thiết để chống gian lận, bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì lòng tin từ đối tác quốc tế. Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, vận hành nhà xưởng minh bạch và hợp tác tích cực khi có thông báo kiểm tra. Chỉ cần đáp ứng đúng quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BCT, việc nhận C/O sẽ diễn ra nhanh chóng, giúp tận dụng tối đa ưu đãi từ các FTA. Ngược lại, cố tình che giấu hoặc thiếu hợp tác có thể dẫn đến từ chối cấp C/O, thu hồi ưu đãi thuế và thậm chí bị xử phạt hành chính. Vì vậy, hãy xem kiểm tra tại chỗ là cơ hội để chứng minh năng lực sản xuất thực sự, thay vì lo ngại về thủ tục.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ lại để được tư vấn cụ thể !
(Hotline: 0972 859 311)