Thực phẩm chức năng giả là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và gây tổn hại đến uy tín thị trường. Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng về khái niệm hàng giả, mức phạt hành chính đối với tổ chức sản xuất thực phẩm chức năng giả, và trách nhiệm hình sự đối với hành vi quảng cáo gian dối. Qua bài viết dưới đây, Việt Tín sẽ giúp bạn trình bày chi tiết các quy định liên quan, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt thông tin về khái niệm, mức phạt, và hậu quả pháp lý khi vi phạm.
I. Có Quy Định Về Thực Phẩm Chức Năng Giả Không?
Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả được định nghĩa bao gồm các trường hợp sau:
- Hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với bản chất, tên gọi, hoặc thông tin đã công bố/đăng ký.
- Hàng hóa có ít nhất một chỉ tiêu chất lượng, đặc tính kỹ thuật, hoặc định lượng chất chính chỉ đạt từ 70% trở xuống so với quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố, hoặc ghi trên nhãn/bao bì.
- Thuốc giả hoặc dược liệu giả theo khoản 33, 34 Điều 2 Luật Dược 2016, hoặc thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất, thiếu hoạt chất, hoặc có hoạt chất khác với thông tin trên nhãn/bao bì, hoặc hàm lượng hoạt chất đạt từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn.
- Hàng hóa có nhãn hoặc bao bì giả mạo về tên, địa chỉ của tổ chức/cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã vạch, nguồn gốc, xuất xứ, hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp.
- Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả.
Pháp luật hiện hành không định nghĩa riêng “thực phẩm chức năng giả” nhưng các trường hợp thực phẩm chức năng thuộc các tiêu chí trên được coi là thực phẩm chức năng giả. Điều này bao gồm giả về chất lượng, công dụng, hoặc giả mạo về nhãn mác, bao bì, nguồn gốc.
II. Tổ Chức Sản Xuất Thực Phẩm Chức Năng Giả Bị Phạt Bao Nhiêu Tiền?
Theo Điều 10 Nghị định 98/2020/NĐ-CP và khoản 7 Điều 147 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, mức phạt hành chính cho hành vi sản xuất hàng giả về giá trị sử dụng hoặc công dụng được quy định như sau:
- Mức phạt đối với cá nhân:
- 5-10 triệu đồng: Hàng giả tương đương hàng thật trị giá dưới 3 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính dưới 5 triệu đồng.
- 10-20 triệu đồng: Hàng giả trị giá từ 3 triệu đồng đến dưới 5 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng.
- 20-30 triệu đồng: Hàng giả trị giá từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 10 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng.
- 30-50 triệu đồng: Hàng giả trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 20 triệu đồng đến dưới 30 triệu đồng.
- 50-70 triệu đồng: Hàng giả trị giá từ 20 triệu đồng đến dưới 30 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.
- 70-100 triệu đồng: Hàng giả trị giá từ 30 triệu đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Tăng mức phạt đối với hàng giả là thực phẩm:
- Mức phạt được gấp 2 lần nếu hàng giả thuộc nhóm thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, chất bảo quản thực phẩm, thuốc, hoặc các sản phẩm như mỹ phẩm, thiết bị y tế, v.v.
- Tăng mức phạt đối với tổ chức:
- Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt hành chính gấp 2 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.
Tổ chức sản xuất thực phẩm chức năng giả chịu mức phạt gấp 4 lần so với cá nhân sản xuất hàng giả không phải thực phẩm (gấp 2 lần vì là tổ chức, gấp 2 lần vì là thực phẩm). Mức phạt dao động từ 20 triệu đồng đến 400 triệu đồng, tùy thuộc vào giá trị hàng giả hoặc lợi nhuận bất chính.
III. Quảng Cáo Thực Phẩm Chức Năng Giả Có Bị Xử Lý Hình Sự?
Theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi quảng cáo gian dối (bao gồm quảng cáo thực phẩm chức năng giả) bị xử lý hình sự như sau:
- Khung 1: Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm nếu:
- Người vi phạm đã bị xử phạt hành chính về hành vi quảng cáo gian dối nhưng tái phạm.
- Người vi phạm đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích nhưng tiếp tục vi phạm.
- Hình phạt bổ sung: Có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.
Do đó, quảng cáo thực phẩm chức năng giả chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người vi phạm tái phạm sau khi đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích.
Pháp luật hiện nay không đưa ra khái niệm riêng cho “thực phẩm chức năng giả” nhưng có các quy định cụ thể để xác định khi sản phẩm này thuộc loại hàng giả. Đối với hành vi sản xuất, tổ chức vi phạm có thể bị phạt hành chính từ 20 triệu đến 400 triệu đồng, tùy vào giá trị hàng hóa và mức độ vi phạm. Đồng thời, hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng giả cũng có thể bị xử lý hình sự theo tội quảng cáo gian dối với mức phạt từ tiền, cải tạo không giam giữ, đến cấm hành nghề. Những quy định này cho thấy pháp luật rất nghiêm khắc trong việc xử lý hàng giả nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng và sức khỏe của người tiêu dùng.
Bạn có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ lại để được tư vấn cụ thể !
(Hotline: 0972 859 311)