Năm 2026, “tự công bố sản phẩm” vẫn là thủ tục cốt lõi mà đa số doanh nghiệp/đơn vị sản xuất – kinh doanh thực phẩm cần thực hiện trước khi đưa hàng ra thị trường. Điểm đáng chú ý là: tự công bố không phải là “xin giấy phép”, nhưng lại là cam kết pháp lý của doanh nghiệp đối với chất lượng – an toàn – nhãn hàng hóa và hồ sơ kiểm nghiệm. Vì vậy, nếu làm theo kiểu “đủ giấy để đăng bán”, doanh nghiệp rất dễ bị rủi ro khi bị kiểm tra, hậu kiểm, hoặc khi hệ thống phân phối yêu cầu truy xuất hồ sơ.
Bài viết này Luật Việt Tín tổng hợp quy định pháp luật và chia sẻ cách làm thực tế theo hướng chuẩn hồ sơ – đúng quy trình – giảm rủi ro hậu kiểm để bạn có thể triển khai tự công bố thực phẩm năm 2026 một cách bài bản.
- Công bố thực phẩm là gì?
Công bố thực phẩm là thủ tục pháp lý bắt buộc mà tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc kinh doanh thực phẩm phải thực hiện trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường, nhằm xác nhận rằng sản phẩm đó đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Theo quy định hiện hành, công bố thực phẩm được chia thành hai hình thức:
- Tự công bố sản phẩm
- Đăng ký bản công bố sản phẩm
Trong đó, tự công bố thực phẩm là hình thức phổ biến nhất, áp dụng cho đa số các loại thực phẩm thông thường như: thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, nước uống đóng chai, nước đá dùng liền, dụng cụ – vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm…
Cần nhấn mạnh rằng: tự công bố không phải là “xin cấp phép”, mà là việc doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng, độ an toàn và tính trung thực của thông tin sản phẩm đã công bố. Cơ quan nhà nước thực hiện quản lý theo cơ chế hậu kiểm.
- Tầm quan trọng của thủ tục công bố thực phẩm
Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp cho rằng công bố thực phẩm chỉ là “một thủ tục giấy tờ để đủ điều kiện bán hàng”. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và quản trị rủi ro, công bố thực phẩm có vai trò đặc biệt quan trọng, cụ thể:
Thứ nhất, là điều kiện pháp lý bắt buộc
Thực phẩm thuộc diện phải công bố nhưng chưa thực hiện công bố sẽ bị coi là lưu thông trái phép, có nguy cơ bị:
- Xử phạt hành chính
- Buộc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm
- Đình chỉ hoạt động kinh doanh
Thứ hai, là căn cứ để cơ quan chức năng hậu kiểm
Toàn bộ nội dung trong hồ sơ công bố (thành phần, chỉ tiêu kiểm nghiệm, nhãn, xuất xứ…) chính là căn cứ đối chiếu khi thanh tra, kiểm tra. Nếu hồ sơ công bố làm không đúng bản chất sản phẩm, rủi ro phát sinh rất lớn.
Thứ ba, là “hồ sơ pháp lý” để làm việc với đối tác
Hầu hết các hệ thống phân phối lớn, sàn thương mại điện tử, siêu thị, chuỗi bán lẻ đều yêu cầu hồ sơ công bố thực phẩm hợp lệ trước khi cho phép đưa hàng lên kệ.
Thứ tư, bảo vệ chính doanh nghiệp
Khi xảy ra tranh chấp, khiếu nại hoặc sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm, hồ sơ công bố là bằng chứng pháp lý quan trọng để chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định.
- Cơ sở pháp lý
Thủ tục tự công bố thực phẩm năm 2026 hiện nay được thực hiện dựa trên các văn bản pháp luật chính sau:
- Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12
- Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm
- Nghị định số 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm
- Các văn bản liên quan đến:
- Ghi nhãn hàng hóa
- Quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật
- Danh mục phụ gia, chất hỗ trợ chế biến được phép sử dụng
Trong đó, Nghị định 15/2018/NĐ-CP là văn bản cốt lõi, trực tiếp điều chỉnh toàn bộ quy trình tự công bố thực phẩm hiện nay và vẫn tiếp tục được áp dụng trong năm 2026.
- Quy trình tự công bố thực phẩm năm 2026
Về bản chất, quy trình tự công bố thực phẩm không phức tạp, tuy nhiên đòi hỏi hiểu đúng bản chất sản phẩm và làm đúng ngay từ đầu. Quy trình chuẩn gồm các bước sau:
Bước 1: Xác định đúng loại sản phẩm
Doanh nghiệp cần xác định rõ:
- Sản phẩm thuộc nhóm được tự công bố hay phải đăng ký bản công bố
- Tránh nhầm lẫn giữa thực phẩm thông thường và các nhóm đặc thù như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học…
Đây là bước mang tính “then chốt”, quyết định toàn bộ hướng đi pháp lý của hồ sơ.
Bước 2: Kiểm nghiệm an toàn thực phẩm
Thực hiện kiểm nghiệm sản phẩm tại:
- Phòng kiểm nghiệm được chỉ định
- Hoặc phòng kiểm nghiệm được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025
Phiếu kết quả kiểm nghiệm phải:
- Còn hiệu lực không quá 12 tháng
- Có đầy đủ các chỉ tiêu an toàn phù hợp với bản chất sản phẩm
Bước 3: Soạn hồ sơ tự công bố
Hồ sơ gồm:
- Bản tự công bố sản phẩm theo đúng mẫu quy định
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm
- Thông tin pháp lý của doanh nghiệp
Bước 4: Công khai và nộp hồ sơ
Doanh nghiệp:
- Công khai bản tự công bố trên website, phương tiện thông tin đại chúng hoặc niêm yết tại trụ sở
- Đồng thời nộp 01 bản hồ sơ đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền do UBND cấp tỉnh chỉ định
Sau khi hoàn tất bước này, doanh nghiệp được phép sản xuất, kinh doanh ngay và chịu trách nhiệm hoàn toàn về sản phẩm.
- Những lưu ý khi thực hiện tự công bố thực phẩm
Từ thực tiễn tư vấn và xử lý hồ sơ, Luật Việt Tín nhận thấy một số rủi ro thường gặp như:
- Phân loại sai sản phẩm dẫn đến áp dụng sai hình thức công bố
- Kiểm nghiệm không đúng chỉ tiêu an toàn bắt buộc
- Thông tin trên nhãn không thống nhất với hồ sơ công bố
- Không cập nhật công bố lại khi thay đổi thành phần, xuất xứ, tên sản phẩm
- Hiểu sai rằng “tự công bố là xong”, không chuẩn bị hồ sơ phục vụ hậu kiểm
Trong cơ chế quản lý hiện nay, hậu kiểm là trọng tâm, vì vậy doanh nghiệp cần nhìn công bố thực phẩm như một hệ thống hồ sơ pháp lý dài hạn, không chỉ là thủ tục ban đầu.
- Đơn vị hỗ trợ thủ tục công bố thực phẩm uy tín – Luật Việt Tín
Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp lý an toàn thực phẩm, Luật Việt Tín không chỉ hỗ trợ khách hàng “làm xong hồ sơ”, mà tập trung vào:
- Phân tích bản chất sản phẩm và định hướng đúng hình thức công bố
- Tư vấn bộ chỉ tiêu kiểm nghiệm phù hợp, tránh phát sinh rủi ro
- Chuẩn hóa hồ sơ theo đúng quy định pháp luật
- Đồng bộ giữa hồ sơ công bố – nhãn – thực tế sản xuất
- Đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình hậu kiểm và mở rộng thị trường
Chúng tôi tin rằng, một hồ sơ công bố thực phẩm được thực hiện đúng ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, mà còn tạo nền tảng vững chắc để phát triển thương hiệu bền vững trong lĩnh vực thực phẩm.
Các bạn có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ lại để được tư vấn cụ thể!
(Hotline: 0972 859 311)